Op 1 oktober bracht Rik de Lavaletta 3 verhalenbundels uit bij Bookmundo:
-
Als de kat van huis is, begint het verhaal;
-
Stemmen;
-
Te laat.
In elk van die bundels staan een of meer verhalen van mijn hand. Naar aanleiding daarvan werd ik door Rik geïnterviewd. Het interview verscheen eerder al op Facebook.
Liesbeth, laten we beginnen met Stemmen. Hoe kom je op het idee om stemvorken een verhitte discussie te laten voeren?
Voor stemmen ben ik gaan brainstormen. Hierdoor kwam ik bij stemvorken uit. Algauw had ik bedacht dat ze een verhitte discussie zouden voeren. Het was de bedoeling dat er eerst veel dialoog zou zijn en naarmate de tijd in het verhaal verstreek, steeds minder. Totdat het uiteindelijk stil zou zijn.
Na een aantal alinea’s, waarin er alleen dialoog was, besloot ik om het hele verhaal zo te schrijven: enkel dialoog en niets anders.
Dit had ik eerder gedaan (o.a. in de bundel De bar met de duizend deuren van uitgeverij Macc), maar toen was het een dialoog tussen voornamelijk twee personages. Ditmaal ging het om drie personen die afwisselend aan het woord waren. Een uitdaging dus en iets dat ik nog niet eerder had gedaan, en daar houd ik van met schrijven. Om het overzicht te bewaren, heb ik tijdens het schrijven elk personage met de digitale markeerstift letterlijk een eigen kleur gegeven.
Drie personages die alleen maar praten, zonder verdere beschrijvingen. Dat lijkt me behoorlijk lastig. Wist je van tevoren precies waar het verhaal naartoe zou gaan?
Ik wist van te voren niet of ik het minimale woordenaantal zou halen. Ik had wel bedacht dat Bas (een van de hoofdpersonen) een plan had, maar wat dat plan was, dat wist ik zelf ook nog niet.
Al schrijvende bedacht ik allerlei dingen die ik in mijn verhaal kon gebruiken en waarmee ik het woordenaantal omhoog kon krijgen. Niet alles daarvan is overigens in het verhaal terecht gekomen.
Halverwege dit proces bedacht ik dat het wellicht leuk zou zijn om het verhaal te vullen met spreekwoorden en gezegdes die iets met muziek te maken hebben. In totaal zijn het er 35 geworden. Ik ben benieuwd wie ze allemaal kan vinden. Ook de titel bevat verschillende woordspelingen, want bestek is een oud woord voor plan.
Dat wordt dus zoeken voor de lezers! Maar het woord stemmen betekent natuurlijk veel meer dan alleen geluid maken. Wat betekent het thema voor jou persoonlijk?
Ik vind het erg belangrijk om te stemmen. Hier in Nederland hebben we een democratie. We hebben de vrijheid om onze mening te uiten. Een vrijheid die op veel plekken niet (meer) bestaat en helaas ook hier steeds meer onder druk komt te staan.
Daarom en omdat er voor ons stemrecht is gestreden en voor iedereen die geen stem heeft of die niet mag gebruiken, ga ik wel stemmen. Bij iedere verkiezing stem ik. Voor hen die dat niet (meer) kunnen.
Is er ook een stem uit je eigen leven die je altijd is bijgebleven? Iemand die iets heeft gezegd waar je nog steeds naar leeft?
Toen ik naar de middelbare school ging, kreeg ik van mijn opa en oma een kaart waarop stond “Ga die weg die je hart je wijst.” Ik vind dat een hele belangrijke. Volg je hart, doe waar je gelukkig van wordt. Zorg er wel voor dat dit niet ten koste gaan van een ander.
Want, zoals in de Bijbel staat: (in Galaten 5:13) “U bent geroepen om vrij te zijn. Misbruik die vrijheid niet om uw aardse begeerten vrij spel te geven, maar dien elkaar in liefde.”
Oftewel, wees lief voor elkaar. Ik vind dat we dat heel breed mogen trekken, naar onze hele omgeving toe. Mens, dier en natuur. Dat we de vrijheid hebben om bepaalde dingen te kunnen/ mogen doen, is een groot goed, maar die vrijheid moet geen vrijbrief zijn om te doen waar we maar zin in hebben, ook als dat een ander schade berokkend.
Ik ben opgevoed met het Christelijk geloof en ga geregeld naar de kerk en wat God ons te zeggen heeft via Zijn woord is voor mij belangrijk. Over de interpretatie daarvan zijn hele discussies gevoerd, maar de kern is denk ik wel dit: Heb God lief met alles wat je hebt en je naaste als jezelf (Mattheüs 22:37-39).
En nee, ik ben zeker niet perfect en claim ook niet de waarheid in pacht te hebben. Ik ben ook maar een mens die haar best doet om goed te leven.
Dan iets heel anders: Als de kat van huis is. Je kreeg daarvoor een verhaal waarvan het begin al vaststond. Is dat niet lastig, verder schrijven aan iets wat iemand anders heeft bedacht?
Als de kat van huis is, begon als een project waarbij Rik de Lavaletta het begin van een verhaal schreef over een kat. Aan verschillende auteurs de taak om ieder het verhaal af te schrijven. Voor het project De wimpel van Finn Audenaert had ik zoiets al eens gedaan. Het leek me leuk om dat opnieuw te doen.
Ik heb geprobeerd de stijl van Rik aan te houden en er tegelijkertijd mijn eigen draai aan te geven. Omdat ik dit keer (anders dan bij De wimpel) niets aan het begin mocht veranderen, was het voor mij wel een uitdaging. Ik ben blij dat het toch gelukt is en trots dat ik in de bundel ben gepubliceerd.
En nu de onvermijdelijke vraag bij zo’n bundel: heb je zelf eigenlijk een kat?
Ik heb zelf geen kat, ook nooit gehad. Ik heb niets met katten. Als ik ergens op bezoek ben en er is een kat, hoop ik altijd dat de kat niet bij mij komt zitten.
Daarentegen vind ik het wel gezellig om de hond te aaien als die er is. Een eindje wandelen met een hond vind ik ook leuk. Het lijkt me best leuk om een hond te hebben, maar onze huidige situatie laat dat momenteel niet toe. Bovendien heb je met een hond veel minder vrijheid, want zo’n dier moet iedere dag een aantal keer uit. Wat dat betreft is een kat toch handiger.
Dat is grappig, want als je zelf een dier zou moeten zijn, zou je dan toch niet een beetje op een kat lijken?
Ik heb zelf helemaal niets met katten. Maar als ik een dier zou zijn, denk ik wel dat ik dan een poes ben. Ik kan namelijk van gezelschap genieten, maar vind het ook heerlijk om alleen te zijn en heb die rust ook geregeld nodig. Verder doe ik graag mijn eigen ding, net als een kat.
Dan komen we bij Te laat. Daarin staan twee verhalen van jou. Het eerste, Onverwacht, is behoorlijk persoonlijk, begreep ik. Hoe is dat ontstaan?
Het eerste verhaal, Onverwacht, heeft eerder meegedaan aan de schrijfwedstrijd Echo naar aanleiding van het boek In de stilte de echo van Marceline de Waard. Het gaat over een vrouw die een twintig weken echo laat maken van haar zwangere buik.
Dit is het meest autobiografische verhaal dat ik voor de drie bundels heb geschreven. De inspiratie kwam van een echoscopie die ik dit jaar onderging, waarbij de uitslag niet was wat we hadden gehoopt en waardoor ik lang in de ziektewet heb gezeten.
Je tweede verhaal, Verscheurde Onschuld, behandelt ook een zwaar onderwerp. Waar komt dat verhaal vandaan?
Dat verhaal gaat over een meisje dat wordt misbruikt door haar tante. Hoewel ik zelf helaas ook hiermee te maken heb gehad, herken ik me gelukkig niet in een van de personages.
Dit verhaal schreef ik voor de Plotlijn Schrijfwedstrijd 2026, waarbij je een fantasy of romantasy verhaal moest schrijven. Eerlijk gezegd lukte dat niet zo goed, want helaas gebeuren de gebeurtenissen in Verscheurde Onschuld in het echt ook.
Maar je begon aanvankelijk met een heel ander soort verhaal, toch?
Het verhaal begon als een erotisch verhaal. Het leek (en lijkt) me leuk om zoiets een keer te schrijven. Enthousiast ging ik aan de slag, waarbij een octopus-achtig wezen een belangrijke rol speelde, maar na een halve bladzijde was het al zo plat en expliciet geworden dat ik besloot opnieuw te beginnen.
Dit keer koos ik voor een realistisch verhaal, iets dat ik af en toe doe. Meestal schrijf ik fantasy, sciencefiction of een mengeling daarvan. Het enige wat is gebleven, is de octopus, zij het op een totaal andere manier dan ik oorspronkelijk in gedachten had.
En toen het verhaal eenmaal af was, heb je zelfs nog iets ingrijpends veranderd aan de personages?
Pas toen het verhaal helemaal af was, besloot ik dat het wel wat cliché was en dus liet ik de personages van geslacht veranderen. De ik-persoon veranderde van meisje naar jongetje en de oom werd een tante.
Even terug naar de titel van de bundel, Te laat. Hoe zit dat eigenlijk met jou? Heb jij de tijd altijd goed onder controle?
Ik vind het soms moeilijk om in te schatten hoe lang ik ergens over doe. Vooral op het werk bij sommige analyses. (Ik werk op een laboratorium.) Dan denk ik dat ik iets nog even kan doen in een halfuurtje en vervolgens ben ik ruim drie kwartier verder en moet ik heel hard fietsen om op tijd bij de gastouder te zijn. Oeps!
Dus het komt weleens voor dat mensen op je moeten wachten? Of valt dat in de praktijk mee?
Op mijn werk en met een bezoek aan de tandarts of de dokter probeer ik altijd op tijd te komen. Wanneer ik afspreek om bij iemand op visite te gaan, gebeurt het wel eens dat dit een kwartier of halfuur later wordt.
Meestal omdat het drukker is op de weg dan gedacht, of omdat je met een peuter soms langer nodig hebt dan je hebt ingeschat. Of omdat ik voor vertrek een paar minuten over heb en denk iets nog even te kunnen doen in die korte tijd.
We hebben het nu over drie heel verschillende bundels gehad. Wat me opvalt, is dat je graag vanuit bijzondere personages schrijft. Zelfs vanuit dingen die helemaal geen mensen zijn. Zit daar misschien een eigen bundel in?
Ik heb inmiddels heel wat verhalen geschreven waarin de hoofdpersoon niet menselijk is. Zo schreef ik al vanuit stemvorken (in de bundel Stemmen), vanuit een kerstboom en vanuit twee zuurstofatomen (in de bundel Opstand tegen de Ondergang van uitgeverij Macc).
Al deze verhalen wil ik uitbrengen in een bundel, met bij elk verhaal een korte introductie. Ik heb al een flink aantal verhalen en ben van plan er nog een paar bij te schrijven. De bundel zal op z’n vroegst in 2028 verschijnen. Misschien ook later. Ik heb geen haast.
En ondertussen blijf je gewoon doorschrijven, neem ik aan. Waar ben je op dit moment mee bezig?
Ik kijk geregeld of er leuke schrijfwedstrijden zijn en die noteer ik dan in een notitie-app, op volgorde van deadline. Op dit moment werk ik aan een verhaal met als thema Monsters, voor de gelijknamige bundel die Rik de Lavaletta samenstelt. De hoofdpersoon hierin is gemaakt van hooi en mijn werk op een agrarisch lab vormt hierbij een grote bron van inspiratie.
Het volgende project wordt Het gele teken in de polder, de themawedstrijd van uitgeverij EdgeZero.
Tot slot: waar kunnen lezers jouw werk de komende tijd nog meer tegenkomen?
Verder heb ik nog een verhaal dat meedoet aan Waterloper en eentje die meedoet aan de Harland Prijs. Ook worden er nog verhalen van mij gepubliceerd in de bundels Heliocentrisme- reis door het zonnestelsel en De laatste Noordzee marathon (beide samengesteld door Finn Audenaert) en in een Weird Western bundel (samengesteld door Johan Klein Haneveld).
